DNSH — 6 celów środowiskowych. Które dotyczą Twojego projektu?
W obecnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2021–2027 oraz w nadchodzących programach (takich jak Program SMART 2026), zasada DNSH (Do No Significant Harm), czyli „nieczyń znaczącej szkody”, stała się jednym z kluczowych kryteriów oceny projektów. Każdy wnioskodawca ubiegający się o dotacje musi wykazać, że jego planowane działania nie wpływają negatywnie na środowisko naturalne. Zrozumienie sześciu celów środowiskowych jest niezbędne do poprawnego przygotowania wniosku i uniknięcia odrzucenia projektu na etapie oceny formalnej lub merytorycznej.
Czym jest zasada DNSH i jaka jest jej podstawa prawna?
Zasada DNSH wywodzi się z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 (tzw. Rozporządzenie w sprawie Taksonomii). Zgodnie z tym dokumentem, żadna inwestycja finansowana ze środków unijnych nie może prowadzić do znaczącego pogorszenia stanu środowiska w którymkolwiek z sześciu obszarów zdefiniowanych przez UE. W praktyce oznacza to, że projekt nie musi koniecznie realizować celów proekologicznych, ale bezwzględnie nie może im szkodzić.
Wielu wnioskodawców postrzega to jako barierę biurokratyczną. Warto jednak wiedzieć, jak podejść do tego zagadnienia systemowo. Pomocny w tym zakresie jest nasz Raport DNSHRaport DNSH (od angielskiego "Do No Significant Harm" - "Nie czyń poważnych szkód") to dokument, który ma na celu ocenę, czy dany projekt, zwłaszcza ten finansowany ze środków unijnych, nie wyrządzi znaczącej szkody środowisku ani społeczeństwu. Jest to kluczowy element w procesie realizacji inwestycji, który ma zapewnić, że rozwój gospodarczy idzie w parze z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem. krok po kroku — szablon i przykład, który pozwala uporządkować wiedzę i uniknąć najczęstszych błędów.
Charakterystyka 6 celów środowiskowych
Ocena zgodności z zasadą DNSH wymaga odniesienia się do sześciu konkretnych wymiarów ochrony środowiska. Poniższa tabela przedstawia zestawienie tych celów wraz z krótkim opisem ich znaczenia dla projektów inwestycyjnych i badawczych:
| Cel środowiskowy | Kiedy uznaje się, że działalność wyrządza znaczną szkodę? |
|---|---|
| 1. Łagodzenie zmian klimatu | Gdy działalność prowadzi do znacznej emisji gazów cieplarnianych (GHG). |
| 2. Adaptacja do zmian klimatu | Gdy działalność prowadzi do zwiększenia niekorzystnych skutków obecnego lub przyszłego klimatu dla samej działalności lub dla ludzi i środowiska. |
| 3. Zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich | Gdy działalność szkodzi dobremu stanowi lub potencjałowi ekologicznemu jednolitych części wód (powierzchniowych i podziemnych). |
| 4. Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) | Gdy działalność prowadzi do znaczącej nieefektywności w wykorzystaniu materiałów i zasobów naturalnych lub zwiększa wytwarzanie odpadów. |
| 5. Zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola | Gdy działalność prowadzi do znaczącego zwiększenia emisji zanieczyszczeń do powietrza, wody lub ziemi. |
| 6. Ochrona i przywracanie bioróżnorodności i ekosystemów | Gdy działalność znacząco szkodzi kondycji i odporności ekosystemów lub szkodzi stanowi ochrony siedlisk i gatunków. |
Które cele dotyczą Twojego projektu?
To najczęstsze pytanie zadawane przez przedsiębiorców. Odpowiedź brzmi: Wszystkie sześć celów musi zostać przeanalizowanych, jednak nie wszystkie będą wymagały szczegółowej analizy (tzw. oceny pełnej). Proces ten dzieli się zazwyczaj na dwa etapy:
- Weryfikacja wstępna (Screening): Sprawdzenie, czy dany element projektu (np. zakup maszyny, budowa hali, prace B+R) ma jakikolwiek wpływ na dany cel. Jeśli wpływ jest zerowy lub pomijalny, stosuje się uproszczone uzasadnienie.
- Ocena szczegółowa (Detailed Assessment): Jeśli istnieje ryzyko negatywnego wpływu (np. w punkcie dotyczącym odpadów przy dużej linii produkcyjnej), należy szczegółowo opisać środki zapobiegawcze i technologie, które zminimalizują szkodę.
Przykładowo, realizując Program SMART 2026, skupiasz się na innowacjach. Jeśli Twój projekt zakłada opracowanie nowego oprogramowania (IT), cele takie jak ochrona zasobów wodnych będą zazwyczaj wymagały jedynie krótkiego uzasadnienia o braku wpływu. Jeśli jednak budujesz prototyp urządzenia mechanicznego, cele dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) oraz zapobiegania zanieczyszczeniom staną się kluczowe.
Dobre praktyki i najczęstsze błędy
Przygotowując dokumentację, warto trzymać się sprawdzonych procedur. Eksperci wskazują na kilka kluczowych aspektów:
- Konkret zamiast ogólników: Nie pisz: „Nasza firma dba o ekologię”. Napisz: „Zakupione urządzenie posiada certyfikat energetyczny klasy A++, co redukuje emisję GHG o 15% w stosunku do standardowych rozwiązań rynkowych”.
- Zgodność z przepisami krajowymi: DNSH to nie tylko wytyczne unijne, ale też polskie prawo ochrony środowiska, Prawo wodne czy przepisy o odpadach. Wykazanie zgodności z polskim prawem jest często punktem wyjścia do analizy DNSH.
- Wykorzystanie gotowych narzędzi: Samodzielne tworzenie struktury raportu od zera jest ryzykowne. Warto wykorzystać profesjonalny Raport DNSHRaport DNSH (od angielskiego "Do No Significant Harm" - "Nie czyń poważnych szkód") to dokument, który ma na celu ocenę, czy dany projekt, zwłaszcza ten finansowany ze środków unijnych, nie wyrządzi znaczącej szkody środowisku ani społeczeństwu. Jest to kluczowy element w procesie realizacji inwestycji, który ma zapewnić, że rozwój gospodarczy idzie w parze z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem. — wzór do pobrania, który jest zgodny z najnowszymi wytycznymi UE na rok 2026.
Podsumowanie
Analiza DNSH nie jest jedynie formalnością, ale integralną częścią strategii zrównoważonego rozwoju Twojego przedsiębiorstwa. Poprawne zidentyfikowanie, które z 6 celów środowiskowych wymagają pogłębionej analizy, pozwala na bezpieczne przeprowadzenie projektu przez proces oceny w instytucji finansującej.
Jeśli stoisz przed wyzwaniem przygotowania dokumentacji, pamiętaj o dostępnych zasobach. Odpowiedź na pytanie: "Jak wykonać raport DNSHRaport DNSH (od angielskiego "Do No Significant Harm" - "Nie czyń poważnych szkód") to dokument, który ma na celu ocenę, czy dany projekt, zwłaszcza ten finansowany ze środków unijnych, nie wyrządzi znaczącej szkody środowisku ani społeczeństwu. Jest to kluczowy element w procesie realizacji inwestycji, który ma zapewnić, że rozwój gospodarczy idzie w parze z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem. dla projektu unijnego?" znajdziesz w naszej szczegółowej instrukcji, która wraz z szablonem i przykładami pozwoli Ci uniknąć błędów mogących skutkować utratą dofinansowania.