Raport ESG dla MŚP - kto musi raportować i jak sfinansować przygotowanie?

W dobie wdrażania Europejskiego Zielonego Ładu, pojęcie ESG (Environmental, Social, and Governance) przestało być jedynie dobrowolnym elementem strategii wizerunkowej wielkich korporacji. Stało się kluczowym wymogiem regulacyjnym, który w sposób bezpośredni lub pośredni dotyka sektor Małych i Średnich Przedsiębiorstw (MŚP). Zrozumienie mechanizmów raportowania niefinansowego jest dziś niezbędne nie tylko dla zachowania zgodności z prawem, ale przede wszystkim dla utrzymania pozycji w łańcuchu dostaw i pozyskania finansowania na preferencyjnych warunkach.

Czym jest raportowanie ESG i dlaczego dotyczy MŚP?

Raportowanie ESG to proces ujawniania danych na temat wpływu przedsiębiorstwa na trzy kluczowe obszary:

• E (Environmental): Ochrona środowiska, w tym emisje gazów cieplarnianych, gospodarka odpadami i zużycie zasobów. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma obliczanie śladu węglowego oraz przestrzeganie zasady DNSH (Do No Significant Harm).
• S (Social): Relacje z pracownikami, dostawcami, klientami oraz społecznościami lokalnymi, a także dbałość o standardy pracy i BHP.
• G (Governance): Ład korporacyjny, etyka biznesowa, transparentność zarządcza oraz przeciwdziałanie korupcji.

Choć unijne dyrektywy w pierwszej kolejności nakładają obowiązki na największe podmioty, sektor MŚP odczuwa ich skutki poprzez tzw. efekt łańcucha dostaw. Duże firmy, zobligowane do raportowania emisji w Zakresie 3 (Scope 3), wymagają od swoich mniejszych podwykonawców dostarczania precyzyjnych danych dotyczących ich wpływu na środowisko.

Podstawy prawne: Dyrektywa CSRD i standardy ESRS

Głównym aktem prawnym regulującym obowiązki raportowe jest dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), która zastąpiła dotychczasową dyrektywę NFRD. Wprowadza ona jednolite standardy raportowania, znane jako ESRS (European Sustainability Reporting Standards).

Procedura przygotowania raportu ESG w MŚP

Przygotowanie rzetelnego raportu ESG to proces wieloetapowy, który wymaga zaangażowania różnych działów firmy. Warto postępować zgodnie z poniższą listą dobrych praktyk:

1. Analiza istotności (Materiality Assessment): Identyfikacja, które aspekty ESG mają największy wpływ na firmę i na które aspekty firma oddziałuje najsilniej (tzw. podwójna istotność).
2. Obliczenie śladu węglowego: To fundament obszaru „Environmental”. Firma musi wiedzieć, ile CO2 emituje w wyniku swojej działalności. Wynik ten jest często wymagany we wnioskach o dotacje na zieloną transformację.
3. Weryfikacja zgodności z DNSH: W przypadku ubiegania się o fundusze unijne (np. z programu FENG), raport musi wykazać, że inwestycja „nie czyni znaczącej szkody” środowisku. Raport DNSHRaport DNSH (od angielskiego "Do No Significant Harm" - "Nie czyń poważnych szkód") to dokument, który ma na celu ocenę, czy dany projekt, zwłaszcza ten finansowany ze środków unijnych, nie wyrządzi znaczącej szkody środowisku ani społeczeństwu. Jest to kluczowy element w procesie realizacji inwestycji, który ma zapewnić, że rozwój gospodarczy idzie w parze z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem. staje się integralną częścią strategii ESG.
4. Gromadzenie danych społecznych i zarządczych: Ewidencja rotacji pracowników, szkoleń, polityk antykorupcyjnych oraz struktury zarządzania.
5. Opracowanie dokumentu: Złożenie danych w spójny raport zgodny ze standardami ESRS (dla MŚP przewidziane są uproszczone standardy LSME lub VSME).

Jak sfinansować przygotowanie raportu ESG i strategii zrównoważonego rozwoju?

Koszty doradztwa, audytów oraz wdrożenia systemów zbierania danych mogą być znaczące. Na szczęście istnieją mechanizmy wsparcia, głównie w ramach funduszy europejskich i instrumentów dłużnych.

1. Dotacje unijne na doradztwo i transformację

W perspektywie finansowej 2021-2027 przedsiębiorstwa mogą skorzystać z programów takich jak:

• Ścieżka Smart (FENG): Pozwala na sfinansowanie usług doradczych związanych z opracowaniem strategii ESG oraz audytów energetycznych.
• Kredyt Ekologiczny (BGK): Choć służy głównie finansowaniu inwestycji w efektywność energetyczną, wymaga on rzetelnej analizy przedwdrożeniowej, która wpisuje się w raportowanie ESG.
• Bony na doradztwo (Regionalne Programy Operacyjne): Wiele województw oferuje dofinansowanie na usługi eksperckie, w tym przygotowanie modeli biznesowych opartych na cyrkularności (GOZ).

2. Instrumenty zwrotne - Zielone Obligacje

Dla firm o większej skali operacyjnej, alternatywą dla dotacji są zielone obligacje i obligacje zrównoważone. Pozwalają one pozyskać kapitał na rynku finansowym pod warunkiem, że środki zostaną przeznaczone na cele prośrodowiskowe. Posiadanie gotowego raportu ESG znacząco obniża koszt pozyskania takiego kapitału, gdyż zwiększa wiarygodność emitenta w oczach inwestorów.

3. Preferencyjne finansowanie bankowe

Banki coraz częściej uzależniają marżę kredytu od ratingu ESG kredytobiorcy. Firmy, które potrafią udokumentować swoje działania proekologiczne i społeczne, mogą liczyć na tańszy kredyt obrotowy lub inwestycyjny.

Podsumowanie i dobre praktyki

Raportowanie ESG to nie tylko biurokratyczny obowiązek, ale narzędzie do budowania przewagi konkurencyjnej. Przedsiębiorstwa z sektora MŚP powinny zacząć od obliczenia śladu węglowego oraz analizy swoich procesów pod kątem zasady DNSH, co otworzy im drogę do dotacji na ekologiczne inwestycje.

Dobra praktyka: Nie czekaj na ustawowy termin. Zacznij od wdrożenia uproszczonego raportowania niefinansowego już teraz, korzystając z dostępnych na rynku voucherów doradczych. Dzięki temu Twoja firma stanie się pożądanym partnerem dla dużych korporacji i instytucji finansowych, które już teraz muszą raportować swój wpływ na otoczenie.